System eLORAN
eLORAN (Enhanced Long Range Navigation) to naziemny system radionawigacyjny służący do określania pozycji, czasu oraz synchronizacji urządzeń. Jest rozwinięciem starszego systemu LORAN-C i stanowi alternatywę lub uzupełnienie dla systemów satelitarnych GPS, GLONASS, Galileo i BeiDou.
System eLORAN wykorzystuje bardzo silne sygnały radiowe o niskiej częstotliwości (LF – około 100 kHz), nadawane przez naziemne stacje rozmieszczone na dużych obszarach. Odbiornik mierzy różnice czasu dotarcia sygnałów z kilku nadajników i na tej podstawie wyznacza pozycję.
W odróżnieniu od GPS, którego sygnały pochodzą z satelitów orbitujących około 20 000 km nad Ziemią, sygnały eLORAN są nadawane z powierzchni Ziemi i mają znacznie większą moc. Dzięki temu:
- lepiej przenikają do budynków, tuneli i pod wodę,
- są trudniejsze do zagłuszenia,
- są bardziej odporne na zakłócenia elektromagnetyczne i ataki typu spoofing.
Najważniejsze cechy eLORAN
- zasięg pojedynczej stacji może przekraczać 1000 km,
- dokładność pozycjonowania wynosi zwykle od 8 do 20 metrów,
- umożliwia bardzo precyzyjną synchronizację czasu,
- działa niezależnie od infrastruktury satelitarnej,
- może pełnić rolę systemu zapasowego dla GPS.
Zastosowania
eLORAN znajduje zastosowanie w:
- żegludze morskiej,
- lotnictwie,
- wojsku,
- energetyce,
- telekomunikacji,
- sieciach finansowych wymagających dokładnej synchronizacji czasu,
- systemach infrastruktury krytycznej.
W ostatnich latach wiele państw ponownie zainteresowało się eLORAN-em jako zabezpieczeniem na wypadek awarii lub zakłócenia systemów satelitarnych. Szczególnie ważne stało się to dla ochrony infrastruktury krytycznej i bezpieczeństwa państw.
System jest postrzegany jako ważny element koncepcji PNT (Positioning, Navigation and Timing), czyli zapewnienia pozycji, nawigacji i czasu nawet podczas utraty sygnałów GNSS.
W Polsce system eLORAN nie jest obecnie wdrożony jako krajowy, operacyjny system nawigacyjny. Polska korzysta głównie z satelitarnych systemów GNSS, takich jak Galileo, GPS oraz wspomagających systemów różnicowych.
W czasach działania starszego systemu LORAN-C sygnały docierały częściowo nad obszar Polski z nadajników rozmieszczonych w Europie Zachodniej i Północnej. Polska jednak nie posiadała własnych stacji LORAN ani eLORAN. Po wyłączeniu większości europejskich sieci LORAN-C około 2010 roku infrastruktura praktycznie zanikła. Jednocześnie zaczęto ponownie analizować potrzebę budowy odpornych naziemnych systemów PNT (Positioning, Navigation and Timing).
System eLORAN w Europie
System eLORAN w Europie jest rozwijany głównie jako zapasowy system nawigacji i synchronizacji czasu dla satelitarnych systemów GNSS, takich jak Galileo czy GPS.Europa była jednym z głównych obszarów działania starszego systemu LORAN-C, który funkcjonował przez wiele dekad, szczególnie dla żeglugi morskiej i lotnictwa.
Sieć LORAN-C obejmowała między innymi:
- Wielką Brytanię,
- Francję,
- Niemcy,
- Norwegię,
- Danię,
- Holandię.
Nadajniki tworzyły rozległą sieć pokrywającą Atlantyk, Morze Północne oraz część Europy Środkowej. W latach 2009–2015 większość europejskich państw wyłączyła LORAN-C, uznając wtedy, że systemy GNSS są wystarczające.
